ECE EŞKİNAT’LA TÜRKÜ VE HALK OYUNLARI ÜZERİNE

Didim’in önemli sanat kuruluşlarından olan Diftad(Didim Folklor turizm ve araştırma derneği) Başkanı Ece Eşkinat ile türkü ve halk oyunları ile tatlı bir söyleşi yaptık.

Didim’in kültürel alanda gelişmesi ve kültürel hafızasına katkı sunmak için yaptığı çalışmalarla yedi bölge kültürünü harmanlayan, kültürel buluşmaları sağlayan Diftad çalışmalarına bakmakta fayda olduğu kanaatindeyiz.

Geleneksel kültürün unutulmaya yüz tuttuğu , göçlerle defarmasyona uğrayan müziğin ve halk oyunlarının yeni kuşaklara aktarılmasının hayati önem taşıdığı bu günlerde halk oyunları ve müzikle ilgili bu söyleşi önemli bir yer tutuyor.

Ece Eskinat’a göre’’: Folklor, maddi ve manevi kültürü kendine özgü metotlarla derleyen ve halk kültürü üzerinde değerlendirmeler yapan bir bilimdir.

Folklor kelimesi (Folk-Lore = Halkbilimi) ilk kez 1846’da William Johnes Thomas kullanmıştır. Bir davranışın folklor olabilmesi için şu özellikler gereklidir.

Anonim değere sahip olmalıdır.
Kuşaktan kuşağa sözlü aktarılmalıdır.
Kendi kendine öğrenilir olmalıdır.
Zaman derinliğine sahip olmalıdır.
Mekân yaygınlığına sahip olmalıdır.
Gerçek hayata ait olabilmelidir.
Toplumsal konuşma dilinde ne yazık ki halk oyunları ve folklor aynı anlamda kullanılmaktadır. Oysaki bu yanlış bir tabirdir. Halk oyunları, folklorun içinde yer alan halk mimarisi, halk tiyatrosu, halk müziği gibi folklorun kültürel bir öğesidir.
Müzikli veya müziksiz belli bir ritme dayalı, bedensel olarak ortaya konan forma “oyun” denir. Halk oyunları ise bir ulusun duygu ve düşüncelerine dayalı, hareketin, ritmin, müziğin ve kostümün bütünleşmesidir. Halk oyunları düğünlerde, dini ve millî bayramlarda vb. zamanlarda oynanmaktadır.
Türkler danslarda kılıç kalkan, hayvan postu, zil gibi araçlar kullanmaktaydı. Günümüz halk oyunlarında da eski dansların izine rastlanmaktadır.
Folklor (Halk bilimi) alanında çalışmalara ilk olarak İstanbul Belediye Konservatuarı 1926 yılında başlamıştır. 1929 yılında halk müziği ve halk oyunları derlemeleri yapılmış ve Türkiye’de ilk kez halk oyunlarının filmle tespiti gerçekleşmiştir. 1935 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatı ve himayesinde Birinci Uluslararası Halk Oyunları Festivali düzenlenmiştir. Beylerbeyi Sarayı’nda düzenlenen festivale Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya ve Yunanistan halk oyunları ekipleri de katılmıştır.
Ülkemizin ilk yurt dışı gösterileri 1949-1950 yıllarında Muzaffer Sarısözen yöneticiliğinde İtalya ve İspanya’da gerçekleştirilmiştir.

1966 yılında Milli Folklor Enstitüsü, 1975 yılında Kültür Bakanlığı Devlet Halk Dansları kurulmuştur. 1984 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi’nde, 1988 de Gaziantep Üniversitesi’nde, 1989’da Ege Üniversitesi’nde, 2001’de Sakarya Üniversitesi’nde Türk Müziği Devlet Konservatuarı Türk Halk Oyunları Bölümü kurulmuştur.
Halk oyunlarımızı seyrederken, yurdumuzun değişik yörelerinde yaşayan insanların örf, adet ve geleneklerini, karakterlerini, duygu ve düşüncelerini, inanışlarını ifade ettiğini, tabiat ve diğer canlılarla yaptıkları mücadeleyi anlatan özellikler taşıdığını görürüz. Her sanat dalında olduğu gibi halk oyunlarımız da insanı anlatır. Bu nedenle oyunlarımızın altında, kaynağı çok eskiye dayanan, bugün unutulmaya yüz tutmuş derin bir mananın gizlendiği hissedilir’’
Genel olarak müziğin halk oyunları ile buluşması yüz yıllar öncesine dayanır. Halk kültürünün önemli bileşenleri olan türküler ve halk oyunları birbirinden ayrılmaz bir bütünü oluşturur.
Derin halk kültürünün millet olmak için bilinmesi ve nesilden nesile aktarılması tüm vatanseverlerin görevi olmuştur. Bu anlamda Diftad’ın üstlendiği görev tarihi ve bir o kadar ir millet için önemlidir.
Ece Eskinat özelde Didim , genelde ise Türkiye için aldığı sorumlulukla çalışmalarına devam ediyor.